Nöral tüp adı verilen yapı; beyin dokusundan başlayıp, boylu boyunca omuriliği de içine alacak şekilde aşağı doğru uzanan bir yapıdır. Hamile kalınan günden 17-30 gün sonra bebeğin nöral tüpü, yani sinir sistemini oluşturan bölümü gelişir ve kapanır. Nöral tüp daha ileriki dönemde bebeğin omuriliğini, omurlarını, beynini ve kafatasını oluşturur.

Nöral Tüp Defekti (NTD) nedir?

Eğer nöral tüp olması gerektiği gibi kapanmazsa bebeğin beyni ve omuriliği açıkta kalır. Henüz tam olarak nedeni bilinmeyen ancak genetik ve çevresel etmenlerin birlikte rol oynadığı düşünülen bazı durumlarda nöral tüp oluşumunu tamamlayamaz. Bunun sonucunda anensefali (beynin gelişmemesi, beynin kafatası kemiğinin dışına çıkması), spina bifida (omurilik ve sinirlerin açıkta kalması) gibi nöral tüp defektleri (NTD) ya da doğumsal beyin ve omurilik hasarı denilen ciddi doğumsal anomaliler oluşur.

Anensefali:

Bebeğin beyin dokusunun olmadığı, kafatası kemiklerinin gelişmediği, yaşamla bağdaşmayan doğumsal bir kusur şeklidir. Anensefali, nöral tüp defektinin en ağır şeklidir ve nöral tüpteki açıklığın kafatası seviyesinde olmasına bağlı olarak gelişir.

Anensefalinin daha hafif olan şekline ensefaloseladı verilir. Anensefalili bebekler doğumdan kısa bir süre sonra hayatını kaybederler. Diğer NTD’ler, yaşam boyu sürecek ciddi sakatlıkların nedenidir.

Spina bifida:

Embriyonik gelişim sırasında, sırttaki omurilik sinir dokusunun korunmasını sağlayan omurga kemikleri ve ek dokuların gelişmesindeki sorun nedeniyle omurilik ve çevresindeki zarların dışarıya fışkırması durumudur. Halk arasında bebeğin belinde açıklık olması şeklinde açıklanabilir.

Nöral Tüp Defektlerinin önlenmesi (profilaksisi) ailenin sağlığını yükseltmek ve yaşam kalitesini artırmak için çok önemlidir.

NTD, en sık rastlanan doğumsal anomalilerdendir. Her yıl dünyada yalnızca gebelikte tanı konabilen NTD sayısı 300.000’dir. NTD görülme sıklığı Avrupa genelinde binde 1, Amerika Birleşik Devletleri’nde binde 2-4 olarak belirtilmiştir.

Türkiye’de çeşitli illerde yapılmış çalışmaların sonuçlarına göre NTD sıklığı binde 3 – 6 arasında değişmektedir. NTD sıklığı ve dağılımındaki farklılıklar Dünyada olduğu gibi ülkemizde de beslenme, kültürel veya genetik faktörler gibi bazı özgün veya özgün olmayan nedenlerin incelenmesi gerektiğini göstermektedir. Bu değerler, ülkemizde NTD sıklığının Avrupa ve ABD’ye göre çok yüksek olduğunu göstermektedir.

Nöral Tüp Defektleri, önlenebilen tek doğumsal kusurdur.

Folik Asit kullanımı NTD riskini azaltır!

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) nöral tüp defektinin önlenmesi için gebe kalmadan önceki 2. aydan başlayarak, gebeliğin ilk 3 ayının sonuna kadar günde 400 mikrogram (mcg) folik asit alınmasını tavsiye etmektedir. ABD, Hollanda, Norveç, Macaristan, Avustralya, Çin, İran gibi çeşitli ülkelerde yapılan çalışmalar günde 400 mcg folik asidin döllenme öncesi ve sonrası dönemde kullanıldığında NTD riskini %94’e kadar azalttığını göstermiştir.

Folik Asit

Folic asit B9 vitaminidir. Vücuda alındığında bazı enzimlerin yardımıyla aktifleşir ve etkisini gösterir. Takviye edici gıdalarda günümüzde folik asitin aktif hali kullanılmaktadır (L-metilfolat).

Gebe olduğundan şüphelenen kadınların hemen folik asit takviyesine başlamaları ve gebeliğin 12. haftasına kadar da devam etmeleri gerektiği Belirtilmektedir. Zorunlu folik asit takviyesi gerekli, etkili ve güvenli bulunduğundan Amerika dahil 40 ülkede kabul edilmiştir. Özellikle gelişmiş ülkelerde folik asit takviyesi standart hale gelmiştir. Doğurma çağındaki her genç kızın günde 400 mcg folik asit alıyor olması oluşabilecek doğumsal anomalilerin engellenebilmesi için tüm dünyada üzerinde önemle durulan bir uygulama olmaya devam etmektedir.

Gebelikte İyot Eksikliği

İyot, vücutta birinci görevi tiroid hormonları yapımında görev almak olan önemli bir elementtir. İyot alımı yetersiz olduğunda tiroid hormonlarının yapımı bozulur ve guatr denilen hastalık meydana gelir. Guatr boynun ön tarafında bulunan troid bezinin fazla büyümesidir. Dünya nüfusunun yaklaşık %40’ı iyot eksikliği riski altındadır.

Hamilelik anabolik bir durum olduğu için hamilelikte tiroid hormonları yapımı artar ve dolaylı olarak iyot ihtiyacı artar. “Gebelikte iyot ihtiyacı 2 katına çıkar. Gebelik öncesi triod hormonlarında hiçbir sıkıntısı olmayanlarda bile hamilelik sonrasında sorunlar görülebilir. Peynir, yoğurt, süt, yumurta, balık, tuz iyot bakımından zengin gıdalardır.

İyot toprakta ve deniz suyunda bol miktarda bulunur. Besinlerin yetiştiği bölgedeki toprağın içerdiği iyot miktarına bağlı olarak aynı besin farklı yerlerde yetişmesinden dolayı çok faklı miktarda iyot içerebilir. Bu nedenle her besinin ne kadar iyot içerdiğini belirlemek ve satılan ürün paketlerine bunu yazmak her zaman kolay değildir.

Gebelikte İyot Eksikliğinin Zararları

Gebelikte iyot eksikliği ve hipotiroidi (tiroid hormonlarının normalden az olması) bebeğin beyin gelişimini etkileyebilir. Hamileliğin özellikle ilk yarısında bebeğin nörolojik gelişimi açısından annenin tiroid hormonları çok önemlidir. Anne adayındaki iyot eksikliği hipotiroidiye yani tiroid hormonlarının normalden az olmasına neden olmuşsa bu durumda düşük gelişme riski artar. Hamilelik sırasında iyot eksikliği hipotiroidiye neden olmuşsa bebekte bazı anomaliler ve doğumdan sonra zeka geriliği, öğrenme güçlüğü gibi problemler meydana gelebilir. Bazı araştırmalar hamilelikte görülen hafif ve orta derecede iyot eksikliğinde de doğumdan sonra çocukta öğrenme güçlüğü ve benzeri nörolojik problemler izlenebileceğini göstermiştir – 2013 yılında yayınlanan bir araştırmada hafif derecede iyot eksikliği saptanan gebeliklerde doğumdan sonra çocuk yeterli miktarda iyot alsa bile öğrenme yeteneğinin az olabileceği vurgulanmıştır. Bu araştırmada doğumdan sonra çocukların iyottan zengin beslenmelerine rağmen 9 yaşında öğrenme/anlama yeteneklerinin daha düşük olduğu saptanmıştır.

Tüm bu bilimsel veriler ışığında gebe kalmayı düşünen her kadına hekimlerin önerisi folik asit ve iyot takviyesi almaları yönündedir. Bebeğinizi sağlıkla kucağınıza almak için bu önerilere dikkat etmeyi unutmayın.

Gebelik Öncesi “Nöral Tüp Defekti” Hakkında Bilinmesi Gerekenler yazısı ilk önce MedikoMag üzerinde ortaya çıktı.

Bebeklerin daha anne karnındayken sağlık sorunlarının tespit edilmesini mümkün kılan detaylı ultrason yöntemiyle aklınıza takılan her bir detaya artık son verebilirsiniz. Bebeğin sağlığıyla ilgili tüm detayların kontrol edildiği detaylı ultrason, bebekte herhangi bir gelişim geriliği olup olmadığını artık anne karnındayken belirleyebilmeyi mümkün kılıyor.  Peki pek çok anne adayının merak ettiği detaylı ultrason nedir?

Detaylı Ultrason Nedir?

Ayrıntılı ultrason olarak da bilinen detaylı ultrason; klasik ultrason yöntemlerine oranla gebeliğin belirli dönemlerinde çok daha net görüntü elde etmek için uygulanan bir görüntüleme tekniğidir. Bu görüntüleme tekniği ile bebeğin yüzü, elleri ve ayakları 4 boyutlu şekilde görüntüye yansıtılabilir. Görüntüleme sırasında bebeğin duruşu ve pozisyonun uygun olması halinde yüzü de net bir şekilde görülebilmektedir.

Detaylı Ultrason Ne Zaman Yapılır?

Detaylı ultrasonografi, gebeliğin 17 – 23. haftalarında yapılır. İşlem yaklaşık 30 dakikada tamamlanmaktadır.  Anatomik bozukluklar başta olmak üzere doğumsal anomaliler, dolaşım bozuklukları ve büyüme geriliği gibi birçok sorunun tespit edilebilmesini sağlayan detaylı ultrason uygun haftalardaki her anne adayına güvenle uygulanabilir.

Detaylı Ultrason Taramasının Amacı Nedir?

Detaylı ultrason taramasının amacı bebekte olabilecek birçok doğumsal anomalilerin tespit edilerek, bebeğin sağlıklı olduğunu göstermektir.

Detaylı Ultrason ile Her Anomali Saptanabilir Mi?

Detaylı bir şekilde yapılan bu görüntüleme tekniği ile rahimin genel yapısı, plasenta ve bebek ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir. Yapılan detaylı ultrasonografi ile bebeğin merkezi sinir sisteminde, göğüs boşluğunda, iskelet sisteminde, böbrek ve idrar yollarında anormallik olup olmadığı tespit edilmektedir. Yapılan araştırmalar bebekteki anormalliklerin yüzde 70 – 80 oranında saptanabildiğini göstermektedir.

Detaylı Ultrason ile Hangi Durumlar Saptanmaktadır?

Detaylı ultrasonografi ile bebeğin kafadan başlayarak el ve ayaklara kadar tüm organlarının varlığının tespiti, organların yapısal durumu, rahim yapısı, bebeğin su miktarı ve görünümünün normal olup olmadığı değerlendirilebilir.

• Beyinde su toplanması,
• Açık omurga,
• Diyagram fıtığı,
• Onikiparmak bağırsak darlığı,
• Bebeğin duruş şekli ve omurga duruşu,
• Kalp atışının durması ve biyofizik profilinin saptanması gibi tüm ayrıntılar, detaylı ultrasonografi ile tespit edilebilmektedir.

Detaylı Ultrason Nasıl Yapılır?

Detaylı ultrason uygulaması karından yapılır. Ultrasona başlanırken görüntülemenin yapılacağı bölgeye ultrason jeli sürülerek, cihazın başlığı karında gezdirilerek monitöre aktarılır. İşlem öncesinde herhangi bir ön hazırlık gerektirmez.

Detaylı Ultrason Gerekli Midir?

Down sendromu ve Spina Bfida gibi hastalıkların erken gebelik haftalarında tespit edilmesi, ileride karşılaşılabilecek daha ciddi sorunlara karşı hazırlıklı olunması açısından oldukça önemlidir.

Detaylı Ultrason Aç Karnına Mı Yapılır?

Detaylı ultrason çekiminden önce anne adaylarının aç olmasına gerek yoktur. Sonuçlar ultrason çekiminin yapıldığı sağlık kuruluşuna göre değişkenlik gösterir.

Gebelikte Detaylı Ultrason Nedir? Neden Önemlidir? yazısı ilk önce MedikoMag üzerinde ortaya çıktı.

Memelerde Şişkinlik ve Hassasiyet

Memelerde artan şişkinlik ve hassasiyet en bilinen ve en yaygın hamilelik belirtileri arasında yer alır. Hamileliğin ilk haftalarında ve doğuma yakın östrojen hormonu düzeyi yükselir. Östrojen hormonu embriyo için rahmi hazırlar ve embriyonun rahme tutunmasına yardım eder. Doğumun son döneminde de vajinanın doğum için hazırlanmasına yardım eder. Östrojen hormonundaki bu ani artış hamilelik belirtileri olarak anlaşılabilecek bir şekilde memelerin büyümesine, meme ucunun belirginleşmesine ve koyulaşmasına neden olur.

Hamilelik Belirtileri: Adet Kanamasında Gecikme

Düzenli bir adet döngünüz varsa hamilelik belirtileri arasında en önemlisi adet tarihinizde gecikme yaşamanız. Adet kanaması hamilelik döneminde oluşmadığı için adet gecikmesi belirtiler arasında kabul edilir. Ancak strese bağlı yorgunluk ve mevsimsel nedenlere bağlı olarak pek çok kadın hamilelik durumu dışında da adet gecikmesi yaşayabilir. Demek ki her adet gecikmesini hamilelik belirtileri arasında değerlendirmemek gerekir.

Bulantı ve Kusma

Popüler kültür tarafından da en sık kullanılan sembollerden olan kokulara karşı fazladan hassasiyet, mide bulantısı ve ani öğürme-kusma hissi en sık karşılaşılan hamilelik belirtileri arasında yer alır. Hamilelik döneminin özellikle 14. haftasından sonra bulantılar artar. Ancak bazı durumlarda Beta HCG seviyesindeki ani artıştan dolayı hamileliğin ilk evresinde belirtiler içerisinde mide bulantısı ve kusma yer alır. Özellikle ikiz hamileliklerinde bulantı ve kusma daha sık görülür.

Yorgunluk ve Uyku Hali

Pek çok hamile kadında en sık görülen hamilelik belirtileri arasında yorgunluk ve uyku hali bulunur. Hamilelikle birlikte ortaya çıkan progesteron hormonu yorgunluk ve uyku haline neden olur. Vücudun uyku ihtiyacının karşılanması bebeğin rahme rahat yerleşmesi ve gelişmesi için son derece önemli. Atalarımızdan yadigar kalan “uyku hamile kadının duası” sözünün ne kadar anlamlı olduğu böylece ortaya çıkıyor.  

Baş Dönmesi

Hamilelik döneminde kan damarları genişler ve kan basıncı hormonlara bağlı olarak değişir. Ani tansiyon düşmelerinden kaynaklanan baş dönmeleri hamileliğin ilk aylarında sıkça rastlanan belirtiler arasında yer alır.

Koku Hassasiyeti

Koku hassasiyeti en belirgin hamilelik belirtileri arasında yer alır. Anne adayının ilk aylarda artan hızlı hormon salgılamasıyla ortaya çıkan kan basıncının yükselmesi koku alma duyularını artırır. Anne adayının bu dönemde koku duyusu güçlenir. Kimsenin alamadığı kokuları rahatlıkla alabildiği gibi güçlü kokulardan rahatsız olmaya da başlayabilir. Özellikle ilk aylarda daha önceleri çok sevdiği bir parfümün ya da sevdiği bir yemeğin kokusuna artık dayanamayabilir.

Sık İdrara Çıkma

Hamileliğin ilk haftalarında sık idrara çıkma sıkça karşılaşılan belirtiler arasında yer alır. Özellikle rahmin büyümeye başladığı ve mesaneye baskı yaptığı hamileliğin son aylarında bu durum daha çok gözlemlenir.

Artan Vajinal Akıntılar

Hamilelik belirtileri arasında sayılan bir diğer unsur vajinal akıntılar. Hamileliğin ilk haftasında hormon dengesinde meydana elen değişmelerden dolayı vajinal akıntılar artabiliyor. Bu akıntılar açık renkte olabildiği gibi koyu beyaz renkte de olabiliyor. Doğal belirtiler arasında yer alan vajinal akıntıların kokulu olması durumunda doktora başvurulması gerekiyor. Hamilelik döneminde bağışıklık sistemi zayıf olduğu için annenin vücudu özellikle de vajinal bölgesi mikroplara açık ve savunmasız kalabiliyor ve kolaylıkla enfeksiyon gelişebiliyor.

Yerleşme Kanaması

Halk arasında üstüne görme, yerleşme kanaması olarak bilinen ve hamilelik belirtileri arasında yer alan implantasyon kanaması her hamile kadında görülmez. İmplantasyon kanaması yaşayan kadınlarda bu durum bazen kafa karıştırıcı ve korkutucu olsa da belirtiler arasında ilk ortaya çıkan olabilir. İmplantasyon kanamaları normal adet kanamasına benzemez. Hafif lekelenme şeklinde izler bırakan kahverengi ya da pembe renkte bir kanama olarak yaşanır. Adet başlangıç tarihinin 3-5 gün öncesinde meydana gelen bu kanama belirtiler arasında sayılır. İmplantasyon kanaması yani yerleşme kanamasının en önemli nedeni oluşan embriyonun annenin rahmine tutunması sırasında rahim duvarında meydana gelen hafif kanama.  Hamileliğin ilk aşamasında adet tarihinden önce ya da sonra bu tarz yerleşme kanamaları sıkça görünür. Hamilelik belirtileri arasında yer alan implantasyon kanamalarının genelde miktarı az olsa da bazı nadir durumlarda bu kanamaların miktarı çok da olabilir. Bu nadir durumlarda implantasyon kanaması adet kanamasıyla karıştırılabilir. Hamilelik döneminde belirti olarak meydana gelen tüm kanamalar oldukça kritik. Bu yüzden tüm kanamalar uzman doktora bildirilmeli ve takip edilmeli.

Hamilelik Belirtileri: Müjdeli Bir Haberci yazısı ilk önce MedikoMag üzerinde ortaya çıktı.

Ne Zaman Hamilelik Testi Yapılmalı?

Hamilelik testi regl dönemi baz alınarak yapılmalı. Düzenli adet görülüyorsa, döllenmeden 2 hafta sonrası, yani beklenen adet tarihinden 1-2 gün sonra test için doğru zamandır. Düzenli adet görmeyenlerde bu süre uzayabilir. Adet döngüsündeki değişiklikler ve test aparatından kaynaklanan teknik sorunlar hatalı sonuç alımına neden olabilir. Testin bir iki gün içinde tekrarlanması bu nedenle önemlidir.

Hızlı Hamilelik Testi

Hamilelik testi yaptınız ve bir çizgi silik çıktı, acaba hamile misiniz? Cevap büyük ihtimalle “evet” olacaktır. Bu durum kanda Beta HCG artışını gösterdiği için cevabın olumlu olması ihtimali yüksektir. Bebek ana rahmine düşünce vücut Beta HCG hormonu salgılamaya başlıyor. Test sonucu bir çizgi silik çıktığında hamileliğin olduğu anlamına geliyor ama ultrasonografide gebelik erken aşamalarda görünmüyor. Bu durumlarda hamilelik devam edecek anlamına da gelmeyebiliyor çünkü bu, kimyasal gebelik de olabiliyor.  Test sonucunda çizgilerden biri silik çıkarsa, birkaç gün sonra testi tekrar etmenizi öneririz. Hamilelik sağlıklı bir şekilde devam ediyorsa, bu kısa zaman içinde iki çizgi de kalınlaşacaktır. Testin erken yapılması çizginin silik çıkmasına neden olabilir.

Kimyasal Gebelik

Gebelik, yumurtlamadan 10 gün sonra yapılan Beta HCG hamilelik testi ile kanda anlaşılabilir. İdrar testleri de gelişen teknoloji sayesinde, adet gecikmesi olmadan bir iki gün önce bile pozitif sonuç verebiliyor. Başlayan hamileliklerin bir kısmı devam etmeyebiliyor demiştik.

Erken hamilelik testi gebeliğin sonlanmasına dair işaretleri takip etmekle ilgili olarak işlevsizdir. Test sonucu bir iki gün sonra farklı olabilir. Anne adayları idrarla yaptıkları hızlı testlerde olumlu sonuç alıyor, birkaç gün sonra aynı sonucu alamadıklarında düşük yaptıklarını düşünüyorlar, oysa bu bir düşük anlamına gelmiyor. Bu duruma kimyasal gebelik adı veriliyor. Düşük olabilmesi için gebeliğin ultrasonografide görünür hale gelmiş olması, daha sonra gebeliğin devam etmemesi gerekiyor.

Vücut embriyoyu denetlerken test olumlu sonuç verir, embriyoyu uygun görmezse gebeliği sonlandırır ve bu durum da birkaç gün sonra yapılan test sonucunun negatif olmasına yol açar.  

Hamilelik Testi Hakkında Bilinmesi Gerekenler yazısı ilk önce MedikoMag üzerinde ortaya çıktı.

Stresi Geride Bırakın

Hamile kalmak için atılması gereken ilk adım stresi geride bırakmak. Birçok çift herhangi bir sağlık sorunları olmamasına rağmen çocuk sahibi olmakta zorluk çekiyor. Çünkü endişe ve stres vücudun kortizol seviyesini yükselttiği için yumurtlama ve doğurganlığı da olumsuz etkiliyor. Bu nedenle çiftler genelde fazla düşünmeyi ve endişelenmeyi bıraktıkları zaman çocuk sahibi olacaklarını öğreniyorlar… Kendinizi zihnen rahatlatmalı, stresi ve kaygıyı hayatınızdan uzak tutmalısınız.

Doktora Danışın

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin karar verdikten sonra bir doktora danışarak hamileliğe engel bir sağlık sorunları var mı diye öğrenmeleri tavsiye ediliyor. Böylece neler yapmanız gerektiği konusunda fikir sahibi olmanın haricinde bedenen ve zihnen de hazır hale gelebilirsiniz. Ayrıca hamile kalmak için engel bir durum varsa zaman kaybetmeden tedaviye başlayabilirsiniz.

Hamile Kalmak İçin Kayganlaştırıcı Kullanmayın

Kayganlaştırıcı gibi ürünler spermlere zarar verdiğinden hamile kalmak için önerilmiyor. Cinsel birleşmeyi kolaylaştıran krem ve yağ gibi kozmetik malzemeleri hamile kalmaya çalıştığınız dönem boyunca bırakmalısınız.

Cinsel İlişkiden Sonra Sırt Üstü Uzanın

Spermlerin rahim ağzından geçmeleri için cinsel ilişki sonrasında belli bir süre sırt üstü uzanmalı, hemen ayağa kalkmamalısınız. Aksi halde hamile kalma ihtimaliniz düşecektir.

Yumurtlama Zamanınızı Hesaplayın

Yumurtlama zamanınızı tahmin etmek için kullanabileceğiniz çeşitli yöntemler var. Yumurtlama genellikle 28 günlük menstural döngünün ortasında, yani 14. gününde gerçekleştiğinden hamile kalmak için takvimi kontrol etmek iyi bir yöntem olacaktır. Çünkü yumurtlamaya yakın bir dönemde cinsel ilişkiye girmek gebelik ihtimalini epeyi artırıyor. Bu nedenle belli bir süre düzenli cinsel ilişkiye girmek gerekiyor. Ayrıca servikal mukus değişiklikleri ve bazal vücut ısısı ölçümü de yumurtlama zamanına dair ipuçları veriyor…

Zararlı Alışkanlıklara Elveda Deyin

Şüphesiz ki çocuk sahibi olmak için zararlı alışkanlıklarla vedalaşmak da gerekiyor. Yalnızca kadınların değil erkeklerin de sigara ve alkolü bırakmaları, sağlıklı beslenmeleri şart. Hücrelerde hasar yaratan her zararlı alışkanlığın doğurganlık üzerinde olumsuz etkisi olduğunu aklınızdan çıkarmamalısınız. Örneğin sperm kalitesini düşüren tütün ürünleri aynı zamanda da spermlerin yumurtalara ulaşmasına yarayan servikal mukusu da olumsuz etkiliyor. Hem çocuk sahibi olmak için hem de sağlıklı ve uzun bir hayat sürmek için tüm bu zararlı alışkanlıkları bırakmalısınız. Ayrıca düzenli ve dengeli beslenmek sağlık koşullarını iyileştirdiği için hamile kalmayı da kolaylaştırıyor.

Hamile Kalmak İçin Yapılması Gerekenler yazısı ilk önce MedikoMag üzerinde ortaya çıktı.